ทำความรู้จัก เครื่อง AED คืออะไร? เหมาะกับใครและใช้งานอย่างไร?
เครื่อง AED (ย่อมาจาก Automated External Defibrillator) หรือชื่อภาษาไทยคือ เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าชนิดอัตโนมัติ เป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แบบพกพาที่ถูกออกแบบมาเพื่อใช้วินิจฉัยภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ และสามารถปล่อยกระแสไฟฟ้าเพื่อกระตุกหัวใจให้กลับมาเต้นในจังหวะปกติได้
อุปกรณ์นี้ถูกออกแบบมาให้ บุคคลทั่วไปที่อยู่ในเหตุการณ์สามารถใช้งานได้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องเป็นบุคลากรทางการแพทย์ เพราะตัวเครื่องจะมีระบบเสียงประกาศคำแนะนำเป็นขั้นตอนอย่างชัดเจน เหมาะสำหรับติดตั้งไว้ในพื้นที่สาธารณะที่มีคนพลุกพล่าน เช่น สนามบิน ห้างสรรพสินค้า สถานีรถไฟฟ้า โรงเรียน หรือแม้แต่อาคารสำนักงาน เพื่อให้พร้อมใช้งานทันทีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
เราจะนำเครื่องนี้มาใช้เมื่อพบผู้ป่วยที่ หมดสติ ไม่ตอบสนอง และหยุดหายใจ ซึ่งเป็นสัญญาณของ ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (Sudden Cardiac Arrest) โดยมีจุดประสงค์หลักคือการรีเซ็ตระบบไฟฟ้าของหัวใจที่กำลังเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรงให้กลับมาทำงานปกติ หลักการใช้งานนั้นถูกออกแบบมาให้ง่ายที่สุด เริ่มจากเปิดเครื่อง นำแผ่นนำไฟฟ้า (Pads) แปะลงบนหน้าอกผู้ป่วยตามรูปที่แสดงบนแผ่น จากนั้นให้รอเครื่องวิเคราะห์คลื่นหัวใจ หากเครื่องสั่งให้ “ช็อก” ผู้ช่วยเหลือต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่า ไม่มีใครสัมผัสตัวผู้ป่วย แล้วจึงกดปุ่มปล่อยกระแสไฟฟ้า พร้อมกับการทำ CPR (ปั๊มหัวใจ) สลับกันไปตามที่เครื่องแนะนำ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับเครื่อง AED
- เครื่อง AED อันตรายไหม? ถ้าใช้ไม่เป็นเครื่องจะช็อกคนปกติหรือไม่?
ไม่อันตรายและปลอดภัยมากครับ เครื่อง AED มีระบบ AI และเซนเซอร์อัจฉริยะในการวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าหัวใจ หากผู้ป่วยไม่ได้มีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในรูปแบบที่ต้องช็อก (เช่น หัวใจยังเต้นปกติ หรือหัวใจหยุดนิ่งไปแล้วโดยสิ้นเชิง) เครื่องจะไม่ยอมปล่อยกระแสไฟฟ้าเด็ดขาด แม้เราจะเผลอไปกดปุ่มก็ตาม - สามารถใช้เครื่อง AED กับเด็กได้หรือไม่?
สามารถใช้ได้ครับ โดยปกติเครื่องจะมี แผ่นแปะสำหรับเด็ก (Pediatric pads) หรือมีกุญแจ/ปุ่มสลับโหมดสำหรับเด็ก (อายุต่ำกว่า 8 ปี หรือน้ำหนักน้อยกว่า 25 กก.) แต่ในกรณีฉุกเฉินมากๆ หากหาโหมดเด็กไม่เจอ สามารถใช้แผ่นแปะของผู้ใหญ่แทนได้ โดยให้แปะที่บริเวณกึ่งกลางหน้าอก 1 แผ่น และกลางหลังอีก 1 แผ่น เพื่อไม่ให้แผ่นแปะซ้อนทับกัน - หากผู้ป่วยตัวเปียกน้ำ หรือจมน้ำ สามารถใช้เครื่องได้ทันทีไหม?
ไม่ได้ครับ น้ำเป็นสื่อนำไฟฟ้าที่ดีเยี่ยม หากผู้ป่วยนอนอยู่ในแอ่งน้ำ ควรเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไปยังพื้นที่แห้ง และต้อง เช็ดตัวบริเวณหน้าอกให้แห้งสนิท ก่อนทำการแปะแผ่นนำไฟฟ้า เพื่อให้กระแสไฟฟ้าพุ่งตรงเข้าสู่หัวใจและไม่กระจายไปตามผิวน้ำ
แบรนด์เครื่อง AED ที่จัดจำหน่ายในประเทศไทยและต่างประเทศ
ปัจจุบันมีเครื่อง AED จากหลายประเทศที่ได้มาตรฐานสากลและได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยา (FDA) ซึ่งมีจำหน่ายอย่างแพร่หลาย ได้แก่:
- Philips (ฟิลิปส์) – แบรนด์ชั้นนำระดับโลกจากเนเธอร์แลนด์/สหรัฐอเมริกา นิยมใช้ตามสนามบินและองค์กรขนาดใหญ่
- ZOLL (ซอลล์) – แบรนด์จากสหรัฐอเมริกา โดดเด่นเรื่องระบบช่วยแนะนำการทำ CPR แบบ Real-time
- Mindray (มายเดรย์) – แบรนด์อุปกรณ์การแพทย์ยักษ์ใหญ่จากจีน ได้รับความนิยมสูงเนื่องจากราคาคุ้มค่าและทนทาน
- HeartSine (ฮาร์ทไซน์) – แบรนด์จากสหราชอาณาจักร จุดเด่นคือขนาดเล็ก น้ำหนักเบามาก พกพาสะดวก
- Nihon Kohden (นิฮอน โคเดน) – แบรนด์คุณภาพจากประเทศญี่ปุ่น มั่นใจได้ในเรื่องความแม่นยำและอายุการใช้งาน
- CU Medical (iPAD) – แบรนด์ยอดฮิตจากเกาหลีใต้ ใช้งานง่าย มีเสียงภาษาไทยชัดเจน
ช่องทางการจัดซื้อและคำแนะนำ ซื้อยี่ห้อไหนดี?
สำหรับการหาซื้อเครื่อง AED นั้น จะแตกต่างจากการซื้อเครื่องมือแพทย์ทั่วไปเล็กน้อยครับ แนะนำให้ซื้อผ่าน บริษัทตัวแทนจำหน่ายอุปกรณ์การแพทย์อย่างเป็นทางการ หรือติดต่อฝ่ายขายของแบรนด์นั้นๆ โดยตรงในไทยครับ เพราะเครื่องพวกนี้ต้องการการดูแลหลังการขาย การรับประกันตัวเครื่อง (ซึ่งมักจะยาวนาน 5-8 ปี) รวมถึงการเปลี่ยนแบตเตอรี่และแผ่นแปะเมื่อหมดอายุ
ถ้าถามว่า ซื้อยี่ห้อไหนดีล่ะ? ถ้าคุณเป็นองค์กรขนาดใหญ่ โรงแรม หรือโรงเรียน ที่มีงบประมาณเพียงพอและต้องการแบรนด์ที่คนทั่วโลกเชื่อถือ ขอเชียร์ Philips หรือ ZOLL เลยครับ ใช้งานง่ายและระบบเสถียรมาก แต่ถ้าคุณเป็นนิติบุคคลคอนโดมิเนียม บริษัทขนาดกลาง หรืออยากซื้อติดบ้านไว้เพื่อความอุ่นใจ เน้นความคุ้มค่า หาอะไหล่เปลี่ยนง่ายในราคาไม่แพง Mindray หรือ CU Medical (ตระกูล iPAD) ก็เป็นตัวเลือกที่ยอดเยี่ยมมากๆ ครับ มีเสียงภาษาไทยแนะนำชัดเจน คนไม่เคยฝึกก็ทำตามได้สบายๆ ครับ
